Διαδρομή 1

Ταξιδεύοντας νότια και διασχίζοντας την ιστορία


Κοζάνη – Κρόκος – Άνω Κώμη – Καισαρειά – Αιανή – Αγία Παρασκευή – Λευκοπηγή

krokosΑφήνοντας την Κοζάνη και 5 χλμ. νότια συναντάμε τον Κρόκο, χωριό όπου καλλιεργείται το ομώνυμο φυτό (saffron) από το 17ο αιώνα. Ο ποιοτικότατος ελληνικός κρόκος (κίτρινος και κόκκινος), χρησιμοποιείται στη φαρμακευτική, στην κοσμετολογία, στην αρωματοποιΐα, στην ποτοποιία και στη μαγειρική.

Στην τοποθεσία «Βρύσες», δίπλα σε σκιερά πλατάνια και πηγές βρίσκεται ο ναός της Αγίας Παρασκευής (1848) και η έδρα του Συνεταιρισμού Κροκοπαραγωγών Κοζάνης όπου πρόθυμα θα μας ενημερώσουν σχετικά με την παραγωγή του προϊόντος, και θα μας προμηθεύσουν το «χρυσάφι» της κοζανίτικης γης μαζί με συνταγές για τη χρήση του.

 Η Άνω Κώμη αποτελεί τον επόμενο σταθμό μας όπου οι  συνεχιζόμενες αρχαιολογικές ανασκαφές  φέρνουν στο φως ενδιαφέροντα ευρήματα. Πρόκειται για πήλινα αγγεία – κτερίσματα μυκηναϊκού νεκροταφείου, χρυσά κοσμήματα σπάνιας τέχνης, μαρμάρινα αγαλμάτια, επιγραφές και αφιερώματα στο Διόνυσο, στην Ήρα και στο Δία Ύψιστο, τα οποία εκτίθενται στο Αρχαιολογικό Μουσείο Αιανής.

Ποιο κάτω συναντάμε την Καισαρειά, χτισμένη σε ένα λόφο πάνω από τον Αλιάκμονα, όπου σύμφωνα με την παράδοση, στην όχθη του, που σήμερα βρίσκεται κάτω από τα νερά της τεχνητής λίμνης Πολυφύτου, δίδαξε ο Άγιος Κοσμάς ο Αιτωλός κάτω από ένα δέντρο με ένα κεντρικό κορμό και επτά τεράστια αδελφωμένα πλατάνια « τα επτά πλατάνια ».

Η Καισαρειά -πόλη του Καίσαρα- που άκμασε κατά τη Ρωμαϊκή και Βυζαντινή περίοδο, έχει σημαντικό αρχαιολογικό χώρο στο Παλαιόκαστρο, στα τείχη του οποίου είχαν εντοιχιστεί βάθρα αγαλμάτων, αφιερώματα στους Ρωμαίους αυτοκράτορες του «Κοινού των Ελιμειωτών», το οποίο ήταν το πολιτικό, διοικητικό και θρησκευτικό όργανο της Ελιμιώτιδας στα Πωμαϊκά χρόνια.

Αξιόλογος  είναι ο αναπαλαιωμένος ναός του Αγίου Ιωάννη του Προδρόμου (1857). Λίγο πριν από την Kαισαρειά, η διασταύρωση αριστερά οδηγεί στο Σπάρτο, ένα χωριό μεγάλης φυσικής ομορφιάς που απλώνεται στις πευκόφυτες όχθες της λίμνης Πολυφύτου στην οποία μπορούμε και να ψαρέψουμε.

aiani_arxxorosΗ  επόμενη στάση μας γίνεται στην Αιανή, ένα χώρο εξαιρετικής αρχαιολογικής και ιστορικής σημασίας, 20 χλμ. από την Κοζάνη. Σύμφωνα με το μύθο, η Αιανή ιδρύθηκε από το βασιλέα Αιανό, γιο του ήρωα Ελύμου ιδρυτή του βασιλείου της Ελίμειας ή Ελιμιώτιδας. Οι ανασκαφές στην περιοχή άρχισαν το 1983 και  τα σπουδαία αρχαιολογικά ευρήματα που έχουν έρθει στο φως μέχρι σήμερα μαρτυρούν ότι η ζωή στην περιοχή άρχισε στη νεολιθική εποχή και έφτασε στο  απόγειό της στα μέσα της πρώτης χιλιετίας π.Χ.

Απαντήσεις για την ακριβή θέση της πόλης, την οικιστική της οργάνωση, την έκταση και την ανάπτυξή της διαχρονικά  δίνουν τα πορίσματα της ανασκαφικής έρευνας, η οποία βρίσκεται σε εξέλιξη τόσο στην αρχαία πόλη όσο και στη βασιλική Νεκρόπολη.

Η πόλη παρήκμασε από  τον 7ο μ.Χ. αιώνα,  εποχή που αρχίζει η ακμή των Σερβίων. Δείγματα τελευταίων αναλαμπών αποτελούν οι βυζαντινοί ναοί της Παναγίας και του Αγίου Δημητρίου (τέλη 11ου – αρχές 12ου αιώνα).

Σήμερα η Αιανή προσελκύει το παγκόσμιο ενδιαφέρον καθώς έχουν ανακαλυφθεί σπουδαία δημόσια κτίρια και κατοικίες που ανήκουν σε οργανωμένη πόλη από το 500 π.Χ., οι πρωϊμότερες επιγραφές της Μακεδονίας από το 500 π.Χ.,  όπως επίσης και μια εκπληκτική  νεκρόπολη των αρχαϊκών και κλασικών χρόνων με μεγαλοπρεπείς κτιστούς και λακκοειδείς τάφους, όπου θάβονταν οι βασιλείς που λατρεύονταν ως θεοί, όπως αποδεικνύουν και τα ναόσχημα κτίρια, κτερίσματα, επιγραφές και αγάλματα.

Δεν υπάρχει πλέον αμφιβολία ότι η Αιανή υπήρξε πρωτεύουσα του κράτους της Ελιμιώτιδας.

Κάθε καλοκαίρι στις «Εορτές μηνός Γορπιαίου», από 15 Αυγούστου ως 15 Σεπτεμβρίου, διοργανώνονται στο Αρχαιολογικό Μουσείο εκδηλώσεις επιστημονικού (ημερίδες, εκθέσεις), αλλά και ψυχαγωγικού χαρακτήρα (ιππικοί περίπατοι κλπ), πάντα με τη συνοδεία των περίφημων αιανιώτικων ψητών και ντόπιου κρασιού.

Με αφετηρία την Αιανή, επισκεπτόμαστε το μοναστήρι του Αγίου Νικάνορα στη Ζάβορδα. Θεωρείται το σημαντικότερο μεταβυζαντινό μνημείο της Δυτικής Μακεδονίας, χτίστηκε το 1532 ή το 1534 σε ένα προφυλαγμένο, απρόσιτο σημείο πάνω από τον Αλιάκμονα και διαθέτει θαυμάσιες τοιχογραφίες.

xromio_mousmakedagonaΣημαντικότατο είναι το Μουσείο του Μακεδονικού Αγώνα, στο Βούρινο, κοντά στο χωριό Χρώμιο, που απέχει 12 χλμ. από την Αιανή και στεγάζει ιστορικά κειμήλια και από την επανάσταση του 1878.

Στην Αγία Παρασκευή ενδιαφέρον παρουσιάζουν ο βυζαντινός ναός της Αγίας Παρασκευής και ένας θολωτός τάφος που βρέθηκε δίπλα στον ανεγειρόμενο ναό, όπως και ο παλαιός ναός του Αγίου Αθανασίου με το σπάνιας ομορφιάς παλαιοχριστιανικό ψηφιδωτό.

Επιστέφοντας στην Κοζάνη, διασχίζουμε το χωριό Λευκοπηγή. Στην κεντρική πλατεία με το κρυστάλλινο νερό της πηγής που αναβλύζει κάτω από τον τεράστιο πλάτανο του 1836, θα απολαύσουμε ένα τσίπουρο. Εδώ αξίζει να επισκεφθούμε το ναό του Αγίου Ιωάννη του Προδρόμου με το επιβλητικό κωδωνοστάσιο (1916).

Facebooktwittergoogle_pluspinterestmailFacebooktwittergoogle_pluspinterestmail