Αρχοντικά

Sxedio1H κάτοψη των αρχοντικών έχει τη μορφή Γ, με την είσοδο στη γωνία και στην πιο μεγάλη πλευρά του, όπως φαίνεται στο διπλανό σχήμα. Με τον τρόπο αυτό προφυλάσσεται η είσοδος. Τη μορφή αυτή των αρχοντικών επέβαλαν – κατά την άποψη του καθηγητή Γ. Μέγα – λόγοι ασφάλειας. Από την είσοδο του σπιτιού μπαίνουμε σε κεντρική ισόγεια πλακοστρωμένη εσωτερική αυλή, τη μεσιά.

To 1ο πάτωμα της οικοδομής λέγεται μετζοπάτωμα και έχει τα δωμάτια ηλιακό και χειμωνιάτικα.

Το 2ο πάτωμα της οικοδομής λέγεται όροφος. Στον όροφο βρίσκεται η μεγάλη σάλα, που ονομάζεται ανώι και οι καλοί οντάδες, δηλαδή τα δωμάτια υποδοχής. Άλλες ονομασίες των δωματίων αυτών είναι: καλοκαιρινά καφέ-οντάδες, μπας-οντάδες.

Το ανώι κάποτε δημιουργεί σαχνισί. Τα δωμάτια υποδοχής βρίσκονται ανά δύο δεξιά και αριστερά της σάλας (ανώι).

Από τα 4 καλά ή καλοκαιρινά δωμάτια τα δυο βορινά ποτέ δεν προεξέχουν τα άλλα δυο συνήθως προεξέχουν (δημιουργούν σαχνισί).

σαχνισί =τμήμα της όψης του σπιτιού που βρίσκεται σε προεξοχή, συναντιέται στον όροφο.

ηλιακός ή ντηλιακός = ο βασικός χώρος του μετζοπατώματος.

ανώι = η σάλα του δευτέρου πατώματος, του ορόφου.

Φαρσώματα = ταμπλαδωτές ξυλεπενδύσεις.

Όλα τα αρχοντικά είναι διατηρητέα με Βασιλικά ή Προεδρικά Διατάγματα.

Sxedio2Στο επάνω σχήμα σημειώνονται τα μέρη του αρχοντικού που στο βιβλίο του καθηγητή Ν.Μουτσόπουλου. Τα αρχοντικά της Σιάτιστας χαρακτηρίζονται λαμπάδες Το σχέδιο είναι από το βιβλίο αυτό.

Στους επίσημους χώρους, στο κέντρο του ταβανιού, δημιουργείται ένα τετράγωνο σχήμα με πολλά επάλληλα πλαίσια, συχνά πιο βαθύ από την άλλη επιφάνεια του ταβανιού, ο κουμπές ή ταβλάς. Μέσα στο τετράγωνο αυτό σχήμα με μικρές, πολύ λεπτές πηχούλες δημιουργούνται τα τυπικά αραβουργήματα. Το τετράγωνο αυτό σχήμα έχει κάποτε μεγάλο βάθος και εγγράφεται σε άλλα κανονικά γεωμετρικά σχήματα, ή τέλος διαμορφώνεται σε εξάγωνο,οκτάγωνο ή σε κύκλο, οπότε δημιουργείται ο ψευτοκουμπές που στη Σιάτιστα λέγεται νουφαλός (ομφαλός).

Οι θύρες της αυλής και όλες του ισογείου είναι καρφωτές. είναι πυκνά – πυκνά καρφωμένες με γύφτικα καρφιά, με θυροκάρφια με μεγάλο στρογγυλό κεφάλι, τις φόλιες για να αντέχουν στα χτυπήματα του τσεκουριού σε καιρούς εχθρικών επιδρομών.

Αρχοντικά

  • Αρχοντικό Κοζάνης – Γ.Βούρκα
  • Αρχοντικό Κοζάνης – Λασσάνη
  • Αρχοντικό Σιάτιστας – Δόλγκηρα
  • Αρχοντικό Σιάτιστας – Δ.Κερατζή (Τσανασίδη)
  • Αρχοντικό Σιάτιστας – Αργυρίαδη (Μαλιόγκα)
  • Αρχοντικό Σιάτιστας – αδελφών Τζώνου
  • Αρχοντικό Σιάτιστας – Νεραντζόπουλου
  • Αρχοντικό Σιάτιστας – Πούλκως
  • Αρχοντικό Σιάτιστας – Μανούση
  • Αρχοντικό Σιάτιστας – Χατζημιχαήλ (Κανατσούλη)
  • Αρχοντικό Σιάτιστας – κυρά Σανούκως
  • Αρχοντικό Σιάτιστας – Τσιότσιου & Ντέρου
  • Αρχοντικό Σιάτιστας – Τζιουρά
Facebooktwittergoogle_pluspinterestmailFacebooktwittergoogle_pluspinterestmail